ვიტამინი D — მზე, დანამატი და ანალიზი
ვიტამინი D არის ცხიმში ხსნადი ვიტამინი, რომელიც ორგანიზმში წარმოიქმნება კანზე მზის ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედებით. საკვებში ის შედარებით მცირე რაოდენობითაა.
რატომ იღებენ
საქართველოს გეოგრაფიულ განედზე ნოემბრიდან მარტამდე მზის კუთხე საკმარისი არ არის ვიტამინ D-ს ეფექტური სინთეზისთვის. ამიტომ ზამთრის თვეებში დონე ბევრს ეცემა — განსაკუთრებით მათ, ვინც ოფისში მუშაობს.
დანამატებში გვხვდება ორი ფორმა: D2 (ერგოკალციფეროლი, მცენარეული) და D3 (ქოლეკალციფეროლი, ცხოველური ან ლიქენიდან). D3 ჩვეულებრივ უფრო ეფექტურად ზრდის დონეს.
დანამატებში ორი ფორმა გვხვდება: D3 (ქოლეკალციფეროლი) და D2 (ერგოკალციფეროლი). D3 სისხლში დონეს უფრო სტაბილურად წევს და უფრო ხშირად გამოიყენება. ვიტამინი D ცხიმში ხსნადია, ამიტომ საკვებთან, სადაც ცხიმია, მისი მიღება უფრო ეფექტურია, ვიდრე ცარიელ კუჭზე. საქართველოს განედზე ზამთრის თვეებში მზის კუთხე კანში სინთეზისთვის საკმარისი არ არის — სწორედ ამიტომ ეს ვიტამინი ყველაზე ხშირად განხილული დანამატია ოქტომბრიდან მარტამდე.
დაშვებული ფორმულირებები და გამოყენება
- ხელს უწყობს კალციუმისა და ფოსფორის ნორმალურ შეწოვას
- ხელს უწყობს ძვლების ნორმალურ მდგომარეობაში შენარჩუნებას
- ხელს უწყობს კუნთების ნორმალურ ფუნქციას
- ხელს უწყობს იმუნური სისტემის ნორმალურ ფუნქციას
საკვების წყაროები
წყაროებია ცხიმიანი თევზი, კვერცხის გული, ღვიძლი და გამდიდრებული პროდუქტები. საკვებიდან სრული დღიური ნორმის მიღება რთულია.
ვინ უნდა უფრთხილდეს
ვიტამინი D ცხიმში იხსნება და ორგანიზმში გროვდება — მაღალი დოზების ხანგრძლივი მიღება ექიმის კონტროლის გარეშე საშიშია. სანამ მაღალ დოზაზე გადახვალთ, ჩაიტარეთ 25(OH)D ანალიზი. სარკოიდოზის, ჰიპერკალციემიის ან თირკმლის დაავადებების დროს — მხოლოდ ექიმის ზედამხედველობით.
ხშირად დასმული კითხვები
ღირს თუ არა ანალიზის ჩატარება?
თუ გეგმავთ ხანგრძლივ ან მაღალდოზიან მიღებას — დიახ. 25(OH)D ანალიზი აჩვენებს რეალურ დონეს და ეხმარება ექიმს დოზის შერჩევაში.
ზაფხულში მჭირდება დანამატი?
ზაფხულში, თუ რეგულარულად ხართ მზეზე, სინთეზი ჩვეულებრივ საკმარისია. ზამთარში სიტუაცია განსხვავებულია.
საჭიროა თუ არა ანალიზი მიღებამდე?
დონის გასაგებად იყენებენ 25(OH)D ანალიზს. ის სავალდებულო არ არის პროფილაქტიკური რაოდენობებისთვის, მაგრამ სასარგებლოა, თუ დიდი დოზის ხანგრძლივი მიღება იგეგმება — ვიტამინი D ცხიმში ხსნადია და ორგანიზმში გროვდება.
ზაფხულის მზე საკმარისია?
ზაფხულში შუადღის მოკლე ექსპოზიცია ხელებსა და სახეზე სინთეზისთვის ჩვეულებრივ საკმარისია, თუმცა ეს დამოკიდებულია კანის ტიპზე, ასაკზე და მზისგან დამცავი საშუალების გამოყენებაზე. ზამთარში კი საქართველოს განედზე ეს გზა პრაქტიკულად იკეტება.
დაკავშირებული ინგრედიენტები
კატეგორია: სახსრები და კუნთები, ნახშირწყლების ცვლა
ეს პროდუქტი არის საკვები დანამატი და არ არის მედიკამენტი. ის არ არის განკუთვნილი დაავადებების დიაგნოსტიკის, მკურნალობის ან პრევენციისთვის.
ინფორმაცია ამ გვერდზე საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ცვლის ექიმის ან ფარმაცევტის კონსულტაციას. გამოყენებამდე გაიარეთ კონსულტაცია სპეციალისტთან, თუ ორსულად ხართ, ძუძუთი კვებავთ, იღებთ მედიკამენტებს ან გაქვთ ქრონიკული დაავადება. არ გადააჭარბოთ რეკომენდებულ დღიურ დოზას. შეინახეთ ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას.